Nieuwsbrief december 2025

Van donker naar licht

De dagen korten in, de uren zonlicht nemen af. We zorgen voor extra lichtjes, binnen en buiten. Het is de periode om dat wat bij het oude jaar hoort nog weg te willen werken. Om met een schone lei, een nieuwe agenda, aan een nieuwe dag, een nieuwe maand, een nieuw jaar te beginnen.

Donker en licht, oud en nieuw: ze horen bij elkaar. Ik leerde in het mediteren herkennen, hoe ik de neiging heb om het donker te willen overslaan, om maar bij het licht te kunnen zijn. En hoe nieuw en eng het kan zijn om vrij in het licht te zijn.

Sharon Salzberg citeert Aung San Suu Kyi (“Geloof en vertrouwen” in 2002):

“Er is duisternis in de wereld, maar dit wordt uitsluitend veroorzaakt door de afwezigheid van licht. Alle duisternis in de wereld kan het licht van een kleine kaarsvlam niet verjagen. We dienen vertrouwd te raken met het slechte zicht. Dan kan de zegen van het licht toenemen.”

Ik leerde van mediteren dat de beoefening niet gaat om iets wat donker of moeilijk voelt te bestrijden, te overwinnen, te verduren. Maar om af te stemmen op de mogelijkheid om in contact te zijn. Donkerte levert haar bijdrage in donker zijn, licht levert haar bijdrage in licht zijn. Iedere situatie heeft de uitnodiging om te weten wat je ervaart.

In het Boeddhisme is Verlichting een centraal begrip. Verlichting gaat over helderheid en onbelast zijn. Licht werpen op iets maakt helder wat er speelt. Niet zwaar belast of bevangen zijn door je ervaringen, dat geeft ruimte om met lichtheid te beleven. En soms ervaren we openheid en verbinding, we voelen hoe we uitgetild worden boven wat zwaar en donker is. Dat is de vrucht van meditatie. De vrucht van het trainen, onderzoeken en bevrijden van je geest.

Ik wens je het herkennen en ervaren van veel heldere en moeiteloze momenten.

Kaars - Van donker naar licht Foto: Duisternis en licht

Spinnenweb met dauw Foto: Nelleke Heinkels

Nelleke Heinkels meditatie in actie: in foto’s

Nelleke maakt de prachtige foto’s in deze nieuwsbrief en op mijn website. Ik raakte met haar in gesprek over foto’s nemen als meditatie in actie.

“Ik zat in de tuin een beetje van de zon te genieten en ik had een bakje met viooltjes op de tuintafel staan. De zon scheen daar op een speciale manier op. Ik zag dat daar spinnenwebjes in zaten. Ik ben mijn fototoestel gaan pakken en ben macro foto’s gaan maken. De hele regenboog zat in het spinnenweb. Ik realiseerde me: ik maak eigenlijk de mooiste foto’s in de tuin, ik hoef niet ver weg te gaan. Ik hoef er niet naar op zoek te gaan, het is er allemaal al lang. Zo laat ik me verrassen. Een kwestie van bewust goed kijken, dan ontstaat het."

"Zin voor duurzaam”

Eind november nam ik deel aan een symposium over duurzaamheid. De deelnemers waren geworven in de religieuze en filosofische gemeenschappen in de gemeente Groningen.

Heb ik als meditatieleraar in het Vipassana centrum een rol in het verduurzamen van de stad? Die vraag maakte dat ik het symposium ging bezoeken. Aan tafel met een dominee, een vertegenwoordiger van de Joodse gemeenschap, een opbouw werkster die armoedebestrijding als taak heeft, een student die stage loopt, een vertegenwoordiger van een Katholieke welzijnsorganisatie, een Zen leraar: wat hebben wij te bieden aan Duurzaam Groningen?

Mijn Boeddhistische collega en ik waren gedreven nieuwelingen. De deelnemers uit christelijke organisaties reageerden bescheiden: de kerk als instituut heeft haar rol in de samenleving kleiner zien worden. Het opbouwwerk zag haar taak om mensen te helpen om te overleven in een groter perspectief van duurzaamheid, in die volgorde.

Voor mij is mediteren heel praktisch: we ervaren dreiging die uitgaat van de ecologische crisis en dat heeft invloed. Hoe zijn we ons daar bewust van? Wat kunnen we in de meditatie beoefening toepassen, als we bezorgd en onrustig zijn? De voorbeelden van Joanna Macy en Thich Nhat Hanh schieten me te binnen, met heel praktisch gerichte beoefening.

Matthijs Schouten (meditatie leraar in de traditie van U Bah Kin) vertelt in een filmpje op Youtube over de verschillende visies op de relatie van mens en natuur. “Wie denken we wel dat we zijn?” De visie vanuit de christelijke optiek gaat uit van de visie dat wij als mens heersers zijn. Vanuit de Islamitische en Joodse visie, zijn we rentmeesters, beheerders. Vanuit de Boeddhistische visie dat we deel uitmaken van een onmetelijk systeem van levensprocessen. Vanuit visie komt intentie voort en intentie bepaalt wat je zegt, wat je doet en hoe je samenleeft (Achtvoudige pad). Bewustzijn van je kijkrichting is de grond voor hoe je je verantwoordelijkheid neemt voor wat je zegt en doet.

Tijdens het symposium citeerde één van de inleiders, Erik Borgman, een biologe, Lynn Margulis (Earth System Hypothesis): “De planeet zorgt voor ons. Niet wij voor haar. Ons zelfopgeblazen idee, om de zieke planeet te genezen, getuigt van ons vermogen tot zelfbedrog”. We leven vanuit almachtsfantasieën. Veranderlijkheid en vergankelijkheid, onbevredigdheid en oncontroleerbaarheid, dat zijn de kernprincipes van levensprocessen in het Boeddhisme. “Wie denken we wel dat we zijn?” Verantwoordelijkheid nemen voor de ecologische crisis kan heilzaam zijn, als we onze plek weten.

Transmissietoren met windmolens Duurzame energie en ecologische verantwoordelijkheid

De Vreugde en Geluk Club

Sta je open voor een gedachten experiment?

Weet je nog hoe het voelt om vrij te zijn? En hoe dat nu voelt, als je je weer inleeft in die situatie: wat roept dat nu op in je lichaam, de beelden, de geuren, geluiden…

Weet je nog hoe het voelt om vrij te zijn? Om helemaal vrij te zijn in wat je aan het doen bent, jezelf vrij te geven?

Weet je nog hoe het voelt om gelukkig en vrij te zijn tijdens het mediteren, of na een retraite? Als je daar nu op afstemt, hoe voelt dat?

Lees meer: https://ankschravendeel.nl/aanbod/de-vreugde-en-geluk-club/

Vipassana retraite “vol vreugde”

14 tot en met 19 februari 2026

In Abdijhoeve “Bethlehem” Doetinchem

Begeleiding: Ank Schravendeel en Chris Grijns

Prijs: 1 persoonskamer met eigen sanitair €712,-

Met drie online ontmoetingen vooraf

Op dinsdagavond:

13 januari
27 januari
10 februari

“Vreugde is een algemeen gevoel van levendigheid en welzijn. De concentratie die ontstaat door te mediteren kan een gevoel van tevredenheid, dankbaarheid en levensgemak oproepen. Er is vreugde te vinden die van binnenuit komt, niet van omstandigheden van buitenaf”

Meer informatie: https://ankschravendeel.nl/aanbod/retraite/